Η εφηβική χρήση κάνναβης συνδέεται με διπλάσιο κίνδυνο ψυχικών διαταραχών έως τα 26

Μια από τις μεγαλύτερες έως σήμερα μελέτες για τη χρήση κάνναβης στην εφηβεία και την ψυχική υγεία δείχνει ότι η πρώιμη έκθεση στην ουσία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ψυχιατρικών διαταραχών  μέχρι την πρώιμη ενήλικη ζωή. Η έρευνα, που βασίστηκε σε δεδομένα σχεδόν μισού εκατομμυρίου εφήβων στις ΗΠΑ, καταγράφει ισχυρές συσχετίσεις ιδιαίτερα με ψυχωσικές και διπολικές διαταραχές, ενώ εντοπίζει και αυξημένους κινδύνους για κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές.

Η μεγαλύτερη πληθυσμιακή μελέτη για κάνναβη και ψυχική υγεία 

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του συστήματος υγείας Kaiser Permanente Northern California, το οποίο καλύπτει εκατομμύρια πολίτες και εφαρμόζει συστηματικό προληπτικό έλεγχο στους εφήβους. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 463.396 νέους ηλικίας 13 έως 17 ετών, οι οποίοι απάντησαν αν είχαν κάνει χρήση κάνναβης τον τελευταίο χρόνο. Στη συνέχεια, τα δεδομένα τους συνδέθηκαν με ιατρικούς φακέλους μέχρι την ηλικία των 25-26 ετών, ώστε να διαπιστωθεί αν εμφάνισαν διαγνωσμένες ψυχιατρικές διαταραχές.

Στην αρχή της μελέτης, περίπου 5,7% των εφήβων δήλωσαν χρήση κάνναβης τον τελευταίο χρόνο. Οι ερευνητές στη συνέχεια παρακολούθησαν την πορεία τους για αρκετά χρόνια και κατέγραψαν νέες διαγνώσεις ψυχιατρικών παθήσεων, όπως ψυχωσικές διαταραχές, διπολική διαταραχή, κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές. Επίσης, για τη μεγαλύτερη αξιοπιστία των πορισμάτων, λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως φύλο, εθνικότητα, κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, αλλά και χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.

Επιστημονική μεθοδολογία

Στη μελέτη υιοθετήθηκε το «προοπτικό κοορτικό μοντέλο», που σημαίνει ότι δεν ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες, ως ενήλικες πλέον, να θυμηθούν το παρελθόν τους, αλλά μελετήθηκαν οι περιπτώσεις και καταγράφηκε η χρήση κάνναβης και η εμφάνιση ψυχιατρικών διαγνώσεων μέσα από ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία. Αυτό μειώνει τα σφάλματα μνήμης και ενισχύει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της ανάλυσης ήταν ότι οι ερευνητές έλεγξαν αν τα αποτελέσματα άλλαζαν όταν λάμβαναν υπόψη προϋπάρχουσες ψυχικές διαταραχές. Ακόμη και τότε, η σχέση μεταξύ χρήσης κάνναβης και αυξημένου κινδύνου παρέμενε, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν ελαφρώς πιο αδύναμη. Επίσης, η απόσταση χρόνου ανάμεσα στην πρώτη αναφορά χρήσης και τη διάγνωση μιας διαταραχής ήταν συνήθως 1,5 έως 2,5 χρόνια.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα ως προς τη στατιστική συσχέτιση. Οι έφηβοι που είχαν κάνει χρήση κάνναβης είχαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν ψυχωσική διαταραχή στην ενήλικη ζωή τους σε σύγκριση με τους υπόλοιπους. Παρόμοια ήταν και η εικόνα για τη διπολική διαταραχή, με τον κίνδυνο να είναι επίσης περίπου διπλάσιος. Για την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές, ο κίνδυνος ήταν μικρότερος, αλλά εξακολουθούσε να είναι σημαντικά αυξημένος.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η σύνδεση μεταξύ κάνναβης και κατάθλιψης ή άγχους ήταν πιο έντονη στις μικρότερες ηλικίες και εξασθενούσε καθώς τα άτομα μεγάλωναν. Μετά τα 21 έτη, η συσχέτιση αυτή δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντική, κάτι που υποδηλώνει ότι η εφηβεία μπορεί να αποτελεί ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδο για τον εγκέφαλο.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι δεν προκύπτει απόλυτα αιτιότητα, δηλαδή δεν αποδεικνύεται ότι η κάνναβη προξενεί απευθείας τις διαταραχές. Ωστόσο, η ισχυρή και σταθερή συσχέτιση, μαζί με το γεγονός ότι η χρήση προηγείται χρονικά της διάγνωσης, ενισχύει την υπόθεση ότι μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Μια πιθανή βιολογική εξήγηση αφορά τον εγκέφαλο των εφήβων, ο οποίος βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης. Η τετραϋδροκανναβινόλη (THC), η βασική ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης, επηρεάζει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα, που παίζει ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης, της μνήμης και της συναισθηματικής επεξεργασίας. Η πρώιμη έκθεση μπορεί να διαταράξει αυτές τις διεργασίες, ειδικά σε ευαίσθητες περιόδους ανάπτυξης.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για εφήβους, γονείς και δημόσια υγεία 

Σε μια εποχή όπου η κάνναβη γίνεται ολοένα και πιο εύκολα προσβάσιμη και κοινωνικά αποδεκτή, τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν σημαντικές προεκτάσεις για τη δημόσια υγεία. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για πρόληψη, καλύτερη ενημέρωση των εφήβων και των γονέων, αλλά και για την εφαρμογή πολιτικών που περιορίζουν την πρόσβαση των ανηλίκων. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί καλύτερα ποιοι παράγοντες ενισχύουν τον κίνδυνο, όπως η συχνότητα χρήσης, η ισχύς των προϊόντων και η ηλικία πρώτης επαφής. Το γενικό μήνυμα όμως είναι σαφές: η εφηβεία φαίνεται να είναι μια κρίσιμη περίοδος όπου η χρήση κάνναβης μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών ψυχικών διαταραχών αργότερα στη ζωή.